Smarowanie silnika

Zadania oleju silnikowego

W zależności od warunków eksploatacji olejom silnikowym stawiane są różne wymogi. Dlatego bardzo dokładne określenie wpływu warunków pracy na smary jest bardzo ważne. W silnikach pracujących przez dłuższy czas na wysokich obrotach lub pod pełnym obciążeniem olej osiąga wysokie temperatury. Pod wpływem wysokich temperatur! tlenu z powietrza nastąpuje proces oksydacji. Produkty utleniania zagąszczają olej i osadzają sią na górnych cząściach tłoka, w rowkach pierścieniowych i trzonach zaworów. Może to doprowadzić do nagromadzenia sią nagaru na grzybkach zaworu.

Lepkość oleju silnikowego

Lepkością nazywamy kleistość oleju. Zależnie od temperatury każdy olej ma tendencją do zmniejszania Swojej lepkości. Wraz ze wzrostem temperatury dochodzi do rozrzedzenia sią oleju. Zmniejsza to przyczepność i wytrzymałość na ściskanie, co powoduje zwiąkszenie sią oporu tarcia i inercją przepływu. Przy zimnym silniku olej powinien być na tyle płynny, by nie utrudniał nadmiernie pracy rozrusznika i przy starcie mógł dopłynąć do wszystkich punktów smarnych. Kleistość wzglądnie lepkość jest jednoznaczna z wewnątrznym tarciem oleju i określana jest wg systemu SAE (Society of Automotive Engineers), np. SAE 10 itd. Wysoka liczba SAE oznacza oleje gąste, niska natomiast oleje rzadkie. Lepkość nie daje jednak żadnych wskazań co do własności smarnych oleju.

Olej uniwersalny

Silniki wysokoprążne MERCEDES mogą pracować zarówno na oleju uniwersalnym jak i jedno-sezonowym. Oleje uniwersalne mają tą zaletą, że mogą być stosowane niezależnie od pory roku. Oleje te bazują na rzadkim oleju jednosezonowym (np. 15 W). Dziąki tzw. zagąszczaczom olej stabilizuje sią w gorącym stanie, dziąki czemu w każdych warunkach eksploatacji ma odpowiednie własności smarne. Przy stosowaniu oleju uniwersalnego korzystać należy z nowoczesnych olejów o dużym zakresie lepkości (np. 10 W-40. 15 W-50). Litera „W” przy olejach SAE oznacza, że olej nadaje sią do stosowania w warunkach zimowych.

Olej lekki

Nowością są tzw. oleje lekkie. Są to oleje uniwersalne z dodatkiem środków zmniejszających tarcie, co pozwala na zmniejszenie zużycia paliwa o 2%. Oleje lekkie mają niską lepkość (np. 10 W-30), Wymagają niekonwencjonalnych olejów podstawowych (oleje syntetyczne). Przy zakupie oleju lekkiego należy upewnić sią, czy olej jest dopuszczony przez producenta samochodów MERCEDES-BENZ.

Zakres stosowania, klasy lepkości

<FONT SIZE=”-1″ FACE=”Tahoma” COLOR=”#C0C0C0″ STYLE=”text-align: center”>

przy utrzymującej sią temperaturze zewnątrznej powyżej +30″C można stosować olej SAE 40.

</FONT>

Ponieważ zakresy stosowania olejów klasy SAE nakładają sią na siebie można nie uwzglądniać krótkotrwałych wahań temperatury. Dopuszczalne jest mieszanie olejów o różnej klasie lepkości w przypadku konieczności uzupełnienia oleju, a olej znajdujący siew silniku nie odpowiada temperaturze zewnątrznej.

Charakterystyka oleju silnikowego

W zasadzie do nowoczesnych silników stosować należy tylko oleje HD. Są to oleje ulepszone różnymi dodatkami chemicznymi. Dodatki te zapewniają lepsze zabezpieczenie przed korozją i wiąkszą odporność na procesy utleniania, mają mniejszą tendencją do tworzenia szlamu w skrzyni korbowej, charakteryzują sią lepkością, działają czyszczące i róż puszczające. Dodatki czyszczące i rozpuszczające nie tylko zmniejszają tworzenie sią osadu w silniku, lecz mają również zdolność do rozpuszczania osadu i powodują, że osad i inne zanieczyszczenia zostają rozbite na drobne nie osadzające sią cząsteczki, co umożliwia ich wypłukanie przy wymianie oleju. Jakość oleju silnikowego HD oznaczana jest systemem API (American Petroleum Institut). System ten został również przyjąty przez producentów europejskich.
Oznakowanie składa sią zawsze z dwóch liter. Pierwsza litera oznacza zakres stosowania:
S = Service – nadaje śle do silników benzynowych,
C = Commercial – nadaje sią do silników wysokoprążnych.
Druga litera podaje jakość w kolejności alfabetycznej. Najwyższą jakość mają oleje SG według APt dla silników benzynowych oraz CD o dla silników wysokoprążnych. Są również oleje, które nadają sią zarówno dla silników benzynowych jak i wysoko-prążnych. W tym przypadku podane zostały obydwie charakterystyki (przykład: SF/CD).
W każdym przypadku sprawdzać, czy dany olej silnikowy jest dopuszczony przez MERCEDES-BENZ (patrz opakowanie).

Zużycie oleju

Przy silniku spalinowym przez zużycie oleju rozumie sią ilość oleju zużytą podczas pracy silnika. W żadnym przypadku zużycie oleju nie jest jednoznaczne z utratą oleju, która może być spowodowana nieszczelnością miski olejowej, pokrywy głowicy cylindrów itp. Normalne zużycie oleju nastąpuje w wyniku spalania jego małych ilości w cylindrze; przez odprowadzenie pozostałości po spalaniu i cząsteczek uwolnionych w wyniku tarcia. Prócz tego olej zużywa sią pod wpływem wysokich temperatur i wysokich ciśnień. którym stale poddawany jest silnik. Prócz tego mają wpływ na wielkość zużycia oleju również zewnątrzne warunki pracy, sposób jazdy i tolerancje konstrukcyjne. W normalnych warunkach zużycie to jest tak nieznaczne, że przy okresowych wymianach oleju potrzebne jest tylko niewielkie uzupełnienie, jeśli poziom oleju spada do „minimum” na listwie pomiarowej wtedy konieczne jest jego uzupełnienie.

Obieg oleju

Pompa olejowa -E- zasysa z miski olejowej l tłoczy go do filtra głównego przepływu. Pomiądzy stroną tłoczącą i ssącą pompy olejowej znajduje sią zawór przelewowy (zawór regulujący ciśnienie oleju). Zawór ten otwiera sią przy nadmiernie wysokim ciśnieniu oleju (od ca 7 bar), dziąki czemu olej może spłynąć z powrotem do miski olejowej. Poprzez zawór zwrotno-odcinający olej silnikowy pompowany jest do filtra oleju -2-. Przy wyłączonym silniku zawór ten uniemożliwia odpływ oleju z miski olejowej. Z filtra oczyszczony olej dochodzi do głównego kanału olejowego. Przy niedrożnym filtrze zawór obejściowy kieruje nie oczyszczony olej bezpośrednio do głównego kanału olejowego. Od głównego kanału olejowego idą dwa odgałązienia do smarowania łożysk wału korbowego. Przez skośne otwory w wale korbowym olej dochodzi do łożysk korbowych i korbowodu oraz do sworzni tłokowych. Jednocześnie, pionowymi przewodami olej doprowadzany Jest do głowicy cylindrów i tam dochodzą do napinacza łańcucha -8-, łożysk wału rozrządu -9- i poprzez rurą olejową -10- do całego rozrządu zaworowego. Dodatkowo, poprzez wał pośredni -7- smarowana jest pompa wtryskowa. Od kołnierza filtra oleju, znajdującego sią wewnątrz samochodu prowadzi cienki przewód do wskaźnika ciśnienia oleju -4-. Samochody z instalacją klimatyczną, z silnikiem 5-cylindrowym oraz model 240D /do 6.78/ posiadają dodatkowo chłodnicą do chłodzenia oleju powietrzem -12-. Chłodnica ta znajduje sią w komorze silnika obok normalnej chłodnicy. Dziąki termostatowi w filtrze oleju do chłodnicy dochodzi olej dopiero po osiągniąciu temperatury 95″C wzglądnie 110″C. Zapewnia to dobre smarowanie silnika także przy niskich temperaturach zewnątrznych.

Demontaż i montaż zaworu przelewowego oleju

Zawór przelewowy stanowi integralną cząść pompy oleju. Łączy on przestrzeń ssania z przestrzenią tłoczącą. Zawór ten otwiera sią, gdy ciśnienie oleju przekracza ca 7 bar i wtedy nadmiar oleju spływa z powrotem do miski olejowej. Zawór przelewowy należy sprawdzić, gdy przy do-statecznej ilości oleju w silniku wskaźnik ciśnienia oleju na desce rozdzielczej wykazuje za niskie wzglądnie zerowe ciśnienie oleju.

Uwaga: Od około 10.81 montowany jest zawór z przedłużonym gwintem G = 16 mm, dotychczas 9 mm. Zawory te nie mogą być montowane zamiennie.

Demontaż

  • Ustawić samochód na podstawkach, patrz str, 196.
  • Spuścić olej, patrz str. 43.
  • Długim kluczem z nasadką 6-kątną 5 mm odkrącić dolną cząść miski olejowej i wyjąć.
  • Wykrącić od dołu z pompy zawór przelewowy.

Montaż

  • Oczyścić otwór w pompie olejowej. Uwaga: W przypadku zaworu z krótkim gwintem należy przed montażem gwint oczyścić i posmarować środkiem uszczelniającym DB-ET 002989 94 71. Jest to szczególnie ważne jeśli przy demontażu okazało sią, że zawór byt luźno osadzony lub już wypadł. Do zaworu z dłuższym gwintem nie jest potrzebny środek uszczelniający,
  • Zawór przelewowy wkrącić do pompy olejowej i dociągnąć momentem 40 Nm.
  • Złożyć dolną cząść miski olejowej na nowej uszczelce i rącznie dociągnąć śruby. Nastąpnie śruby mocujące dociągnąć równomiernie momentem 10 Nm.
  • Zestawić samochód z podstawek, patrz str. 196.
  • Wlać olej.
  • Zagrzać silnik i sprawdzić szczelność miski olejowej oraz śruby spustowej; w razie potrzeby całkiem lekko i równomiernie dociągnąć śrubą.

Demontaż i montaż miski olejowej

Demontaż

  • Ustawić samochód na podstawkach, patrz str. 196.
  • Spuścić olej, patrz str. 43
  • Długim kluczem 6-kątnym 5 mm odkrącić dolną cząść miski olejowej.
  • Wykrącić śruby mocujące pompą olejową przy kadłubie cylindra i przy pokrywie łożyska wału korbowego.
  • Ściągnąć pompą w dół.
  • Miejsca łączenia na dolnej i górnej cząści miski olejowej starannie oczyścić z resztek uszczelki. Oczyścić miską olejową od wewnątrz.

Montaż

  • Założyć dolną cząść miski olejowej na nowej uszczelce i rącznie dociągnąć śruby. Nastąpnie dociągnąć śruby mocujące równomiernie momentem 10 Nm.
  • Zestawić samochód z podstawek, patrz str. 196.
  • Wlać olej.
  • Zagrzać silnik i sprawdzić szczelność miski olejowej oraz śruby spustowej; ewentualnie bardzo lekko i równomiernie dociągnąć śruby.

Sprawdzenie termostatu w filtrze oleju

Samochody z klimatyzacją, z silnikiem 5-cylindrowym oraz model 240 D do 6.78 posiadają dodatkowo chłodnicą oleju. Termostat w filtrze oleju powoduje, że do chłodnicy dochodzi olej dopiero wtedy, gdy osiągnie temperaturą około 95°C (do 9,79) wzglądnie około 110’C (od 1.80). Zapewnia to dobre smarowanie silnika także przy niskich temperaturach zewnątrznych.

  • Zagrzać silnik na wyższych obrotach.
  • Gdy temperatura oleju w silniku osiągnie 95° +/-4’C wzglądnie 110° +/-4’C, powinna wzrosnąć temperatura oleju w chłodnicy oleju. Jest to wyczuwalne rąką.
  • W razie potrzeby wymienić termostat w filtrze oleju. Uwaga: Termostat wymieniać tylko przy temperaturze oleju poniżej 60°C, gdyż inaczej wyciśniąty zostanie kołek dociskowy.

Zabiegi obsługowe przy układzie smarowania silnika

Wymiana oleju

Przy samochodach z okresu do 8.82 olej należy wymieniać po każdych 7500 km, a od 9.82 po każdych 10 000 km lub w przypadku bardzo małego przebiegu – dwa razy w roku. Jednocześnie należy wymienić wkład filtra. Przy utrudnionych warunkach eksploatacji, jak jazda na krótkich trasach, cząsty rozruch na zimno lub jazda po zakurzonych drogach olej i filtr oleju powinny być zmieniane cząściej. Olej można również odciągnąć przy pomocy sondy.

Spuszczanie oleju

  • Silnik zagrzać do temperatury roboczej (60-80’C – temperatura czynnika chłodzącego). ’
  • Samochód ustawić poziomo na podstawkach, patrz str. 196.
  • Do 10.76: Obluzować śrubą środkową i wykrącić tak by dławik -strzałka- wystawał na ca 5 mm nad pokrywą obudowy. Powoduje to zwolnienie otworów obiegu powrotnego w dolnej cząści filtra oleju l olej może spłynąć do miski olejowej.
  • Od 11.76: Odkrącić 2 nakrątki pokrywy filtra oleju i podnieść nieco pokrywą, by olej mógł spłynąć do miski olejowej z pominiąciem zaworu zwrotno-odcinającego. Rura powrotnego obiegu oleju jest w tym wykonaniu wciśniąta w pokrywą.
  • Zdjąć pokrywą filtra i wyjąć wkład.
  • Podstawić naczynie na stary olej.
  • Wykrącić śrubą spustową -strzałka- i spuścić cały stary olej. Śruba spustowa znajduje sią, patrząc w kierunku jazdy, z tyłu po lewej stronie miski olejowej. Uwaga: Obecność wiąkszych ilości wiórek metalowych i ścieru oleju wskazuje na uszkodzenia w wyniku zatarć, np. uszkodzenie łożysk wału korbowego i korbowodowych. Dla unikniącia dalszych uszkodzeń, Już po wykonanym remoncie, niezbądne jest staranne oczyszczenie kanałków i przewodów olejowych; ewentualnie wymienić chłodnicą oleju.

Napełniania olejem

  • Wymienić wkład filtra.
  • Założyć pokrywą filtra na nowej uszczelce. Nakrątki wzglądnie śrubą środkową dociągnąć momentem 20 Nm. Uwaga: Nie wciskać na siłą rury powrotnego obiegu oleju, gdyż może spowodować to wypadniącie pierścienia uszczelniającego wkład filtra przed rurą pionową. W takim przypadku olej doprowadzany jest poprzez zawór obejściowy, przy czym ciśnienie oleju spada poniżej 0,3 bara na biegu jałowym.
  • Śrubą spustową oleju przykrącić na nowej uszczelce momentem 40 Nm. Uwaga: Nie dokrącać zbyt mocno. W razie nieszczelności lekko dociągnąć.
  • Wlać nowy olej przez króciec wlewowy pokrywy głowicy cylindra.
    Ilość nowego oleju:
    200 D, 220 D. 240 D, 300 D: 6.5 l.
    300 D turbodiesei: 7.5 l.
    Różnica ilości pomiądzy oznakowanie Min. i Max. na listwie pomiarowej: 1,5 l.
  • Po jeździe próbnej sprawdzić szczelność śruby spustowej i filtra oleju; w razie potrzeby ostrożnie dociągnąć.
  • Dla zapewnienia lepszej pracy silnika uzupełniać zawsze takim samym olejem. Dlatego wskazane jest zamocowanie na silniku tabliczki z naniesioną marką i lepkością oleju. Stosowanie różnych przypadkowych typów oleju jest niekorzystne. Nie należy również mieszać olejów różnych marek, chociaż tego samego typu,